Cách bắt bọ cánh cứng ngoài tự nhiên: mẹo săn đúng mùa, đúng chỗ, dễ gặp nhất

Nếu đang tìm cách bắt bọ cánh cứng hiệu quả mà không làm bọ bị thương, bạn cần hiểu đúng tập tính kiếm ăn, giờ hoạt động và nơi ẩn nấp của chúng. Nội dung dưới đây tổng hợp kinh nghiệm thực địa, đồng thời liên hệ đến chuyên mục phòng trừ côn trùng và kiến thức nền về loài bọ cánh cứng để bạn áp dụng an toàn hơn.

Cách tìm bọ cánh cứng ngoài tự nhiên: Thời điểm và địa điểm vàng

Muốn săn bọ thành công, yếu tố quyết định không phải chạy thật nhiều nơi mà là chọn đúng thời điểm bọ ra ăn và đúng điểm tụ. Với người mới, nắm chắc cách tìm bọ cánh cứng còn quan trọng hơn cả kỹ thuật bắt. Phần lớn các loài bọ cánh cứng hoạt động mạnh vào mùa nóng ẩm, khi nguồn nhựa cây, quả chín và vật chất hữu cơ phân hủy dồi dào.

Mùa săn bọ đẹp nhất thường rơi vào khoảng từ tháng 5 đến tháng 8 dương lịch. Đặc biệt, những đêm hè oi bức sau một cơn mưa rào nhiệt đới là thời điểm bọ bay ra rất nhiều. Độ ẩm tăng, nhiệt độ dịu xuống và mùi nhựa cây, mùi quả lên men lan mạnh trong không khí khiến bọ cánh cứng dễ bị thu hút hơn hẳn.

Khi đi thực địa, bạn nên ưu tiên kiểm tra các điểm sau trước. Đây là những nơi xác suất gặp bọ cao hơn mặt bằng chung.

• Thân cây có vết xước rỉ nhựa thơm: Các cây như phượng vĩ, sồi, mít, sung và bụi dừa thường hấp dẫn nhiều loài bọ sừng, bọ hoa, bọ hung cây. Nhựa cây tiết ra có mùi ngọt, lên men nhẹ, là nguồn năng lượng tốt cho bọ trưởng thành.
• Vùng thân cây thấp đến trung bình: Từ khoảng 1 m đến 2,5 m là tầm bọ hay bám ăn vào buổi tối, đồng thời cũng là tầm dễ quan sát bằng đèn pin.
• Lớp thảm mục rừng: Dưới các khúc gỗ mục ẩm, lớp lá rụng dày trong rừng thứ sinh thường có bọ ẩn ban ngày hoặc ấu trùng sinh sống.
• Ven vườn có trái chín rụng: Những nơi có chuối, mít, xoài rụng lâu ngày cũng rất dễ xuất hiện bọ đi kiếm ăn đêm.

Về khung giờ, khoảng 19h30 đến 21h30 tối là lúc nhiều loài bay đi kiếm ăn rộn ràng nhất. Nếu trời quá lạnh, gió mạnh hoặc trăng sáng gắt, lượng bọ xuất hiện có thể giảm. Ngược lại, trời âm, ẩm, ít gió thường là điều kiện lý tưởng.

Để tăng tỷ lệ gặp bọ, bạn có thể áp dụng quy trình khảo sát nhanh dưới đây.

1. Khảo sát ban ngày để ghi nhớ các cây có vết chảy nhựa, cây ăn quả hoặc góc vườn ẩm mục.
2. Đến điểm săn từ khoảng 17h30 đến 18h30 để chuẩn bị bẫy hoặc đánh dấu vị trí.
3. Quay lại lúc 20h đến 22h với đèn pin ánh sáng gom để soi thân cây, cành thấp và vùng đất quanh gốc.
4. Quan sát kỹ mặt sau thân cây, hốc cây và các vệt nhựa sẫm màu vì bọ thường bám ở đó lâu hơn.
5. Di chuyển nhẹ, hạn chế chiếu đèn trực diện quá sớm để tránh làm bọ giật mình bay mất.

Hướng dẫn cách làm bẫy chuối lên men bắt bọ cánh cứng hiệu quả 100%

Trong thực tế, bẫy mùi là cách rất ổn định để bắt bọ cánh cứng, nhất là với các loài thích nhựa cây và trái chín lên men. Chuối chín nẫu có mùi ngọt đậm, dễ kiếm, giá rẻ và cho hiệu quả cao nếu ủ đúng cách.

Công thức mồi nhử nên làm theo tỷ lệ đơn giản sau để mùi lên men đủ nồng mà không quá loãng.

• 2 quả chuối chín nẫu cắt nhỏ
• 2 muỗng đường nâu
• 1 chút bia hoặc rượu nếp
• Ủ trong 24 giờ để hỗn hợp dậy mùi thơm nồng

Sau khi có mồi, bạn có thể chọn một trong hai cách đặt bẫy dưới đây tùy địa hình săn bọ.

Phương pháp 1: Bôi trực tiếp lên thân cây

Cách này rất hợp khi bạn đã xác định được cây bọ hay ghé. Mồi bám trực tiếp lên vỏ cây, mùi khuếch tán tự nhiên nên bọ ít cảnh giác.

1. Dùng chổi nhỏ hoặc cọ quét một lớp hỗn hợp chuối lên thân cây ở độ cao 1,5 đến 2 m.
2. Thời điểm quét tốt nhất là khoảng 17h chiều, khi trời bắt đầu dịu và mùi mồi có thời gian lan ra.
3. Đến khoảng 20h đến 22h, cầm đèn pin quay lại soi từng điểm đã bôi mồi.
4. Thấy bọ đang ăn, dùng tay cầm đúng kỹ thuật hoặc dùng hộp nhựa chụp nhanh rồi cho vào hộp đựng.

Ưu điểm của cách này là dễ quan sát từng con, phù hợp với người muốn chọn bắt bọ trưởng thành đẹp, còn nguyên sừng và móng.

Phương pháp 2: Làm bẫy chai nhựa hình phễu

Nếu muốn để bẫy tự hoạt động trong vài giờ, chai nhựa là lựa chọn thực dụng và ít tốn công canh.

1. Chuẩn bị một chai nước ngọt 1,5 lít sạch.
2. Cắt đôi chai, lộn ngược phần đầu chai vào trong thân để tạo thành hình phễu.
3. Cho mồi chuối lên men vào đáy chai.
4. Treo chai lên cành cây gần khu vực bọ hay bay qua hoặc gần cây có nhựa thơm.
5. Kiểm tra bẫy sau 2 đến 4 giờ hoặc vào sáng sớm hôm sau.

Khi bọ bò vào ăn, chúng dễ trượt xuống đáy chai và khó tìm được đường bay ngược ra. Muốn tăng hiệu quả, bạn nên treo bẫy ở nơi yên tĩnh, ít gió, tránh sát đèn quá sáng vì ánh sáng mạnh có thể làm phân tán hướng tiếp cận mồi.

Kỹ thuật giăng bẫy đèn bắt bọ cánh cứng vào ban đêm

Bẫy đèn là phương pháp rất nổi tiếng với người chơi côn trùng đêm vì tận dụng tập tính hướng sáng, còn gọi là phototaxis. Nhiều loài côn trùng ban đêm dùng ánh trăng để định hướng đường bay. Khi gặp nguồn sáng nhân tạo mạnh ở cự ly gần, chúng dễ bị mất phương hướng và lao về phía bóng đèn.

Với bọ cánh cứng, đặc biệt là các loài bay khỏe trong đêm hè ẩm nóng, bẫy đèn thường phát huy tác dụng tốt ở bìa rừng, vườn cây, khu đất trống cạnh hàng cây cao. Một số người săn bọ cảnh còn áp dụng cách này để tìm các cá thể khỏe, ngoại hình ấn tượng như bọ cánh cứng tê giác bản địa.

Để hệ thống bẫy hoạt động ổn định, bạn nên chuẩn bị như sau.

1. Căng một tấm bạt hoặc vải trắng lớn ở nơi trống, ít vật cản trước mặt.
2. Dùng đèn ánh sáng trắng công suất lớn, có thể là đèn cao áp hoặc đèn LED ánh sáng lạnh.
3. Chiếu thẳng nguồn sáng vào tâm tấm vải trắng để tạo vùng tương phản rõ.
4. Đặt hộp đựng bọ, đèn pin phụ và găng tay gần chân bạt để thao tác nhanh.
5. Quan sát liên tục từ khoảng 19h đến 23h, nhặt từng con bọ rơi xuống đất hoặc đậu trên vải cho vào hộp.

Điểm mạnh của bẫy đèn là diện thu hút rộng, có thể gọi bọ từ khoảng cách xa hơn bẫy mùi. Tuy nhiên, nhược điểm là sẽ thu hút cả nhiều loài côn trùng khác, vì vậy cần bình tĩnh phân loại trước khi bắt. Không nên túm vội những con lạ có màu sắc cảnh báo, tiết dịch hoặc di chuyển quá nhanh.

Một mẹo thực địa hữu ích là đặt thêm một tấm bạt nhỏ dưới đất. Khi bọ đập vào vải trắng và rơi xuống, bạn sẽ dễ nhìn thấy hơn, tránh để chúng chui vào cỏ. Nếu săn ở vùng có sương đêm dày, nên giữ dây điện, ổ cắm và chân đèn thật khô để tránh mất an toàn.

Cách bắt bọ cánh cứng bay vào nhà an toàn tuyệt đối

Không ít trường hợp bọ cánh cứng bị ánh đèn phòng khách, ban công hoặc hành lang thu hút rồi bay vào nhà. Lúc này, điều quan trọng nhất là không phản xạ bóp nát bằng tay không. Một số loài có thể tiết dịch gây kích ứng da, còn vài loài khác tuy không độc nhưng có chân gai hoặc hàm khỏe dễ làm bạn đau.

Thao tác bắt an toàn nên làm theo từng bước ngắn gọn dưới đây.

1. Chuẩn bị một chiếc cốc thủy tinh hoặc cốc nhựa trong suốt.
2. Úp trùm cốc lên con bọ khi nó đang đậu yên trên tường, sàn hoặc mặt bàn.
3. Luồn một tờ bìa cứng mỏng xuống dưới miệng cốc.
4. Giữ chắc tay rồi lật ngửa cả cốc và bìa.
5. Đem thả bọ ra ngoài vườn hoặc nơi có cây cối.

Cách này giúp bạn bắt nhanh mà gần như không chạm trực tiếp vào cơ thể bọ, đồng thời hạn chế làm gãy chân, gãy râu hoặc trầy cánh. Nếu gặp loài nghi ngờ nguy hiểm, hãy quan sát thêm thay vì xử lý hấp tấp.

Riêng với trường hợp phát hiện loài bọ cánh cứng ba khoang bò trên rèm, bàn ghế hoặc tường, không chà nát trên da hay mặt vải. Cách an toàn là dùng khăn giấy ướt túm gọn hoặc dùng băng dính dán chặt con bọ rồi bỏ vào thùng rác. Sau đó rửa tay sạch bằng xà phòng.

Dụng cụ cần chuẩn bị và cách chăm sóc bọ cánh cứng sau khi bắt

Muốn bắt được bọ đẹp và giữ bọ khỏe sau khi mang về, bạn không chỉ cần kỹ thuật mà còn phải có bộ dụng cụ phù hợp. Nhiều người bắt được bọ nhưng đựng sai cách, khiến bọ lăn lóc trong hộp, sứt sừng, gãy móng hoặc suy nhanh do mất nước.

Bộ đồ nghề cơ bản nên có các món sau.

• Đèn pin đội đầu ánh sáng gom: Giúp rảnh hai tay khi leo dốc, soi thân cây và thao tác bắt.
• Hộp nhựa có đục lỗ thông khí nhỏ li ti: Giữ bọ an toàn, tránh ngạt nhưng không để lọt chân hoặc râu ra ngoài.
• Cành cây khô nhỏ: Tạo điểm bám cho bọ, giúp chúng đứng vững khi di chuyển.
• Khăn giấy ẩm lót đáy hộp: Duy trì độ ẩm nhẹ và giảm chấn động.
• Găng tay mỏng: Hữu ích khi xử lý loài có chân gai hoặc bọ kẹp kìm lớn.

Sau khi bắt xong, khâu chăm sóc sơ bộ trong vài giờ đầu rất quan trọng. Bọ vừa trải qua giai đoạn bay kiếm ăn hoặc bị thu hút vào bẫy nên thường mất sức, khát và dễ stress. Bạn nên xử lý theo trình tự này.

1. Đặt bọ vào hộp thoáng khí, có cành bám hoặc giấy ẩm ở đáy.
2. Để hộp ở nơi mát, tránh ánh nắng và tránh lắc mạnh khi di chuyển.
3. Bổ sung ngay một miếng chuối chín hoặc thạch dinh dưỡng để bọ hồi phục thể lực.
4. Không nhét quá nhiều cá thể vào cùng một hộp nhỏ, đặc biệt là các con đực có sừng lớn vì chúng có thể đánh nhau.
5. Kiểm tra chân, râu và cánh của bọ sau 1 đến 2 giờ để chắc rằng cá thể vẫn bám khỏe và phản xạ tốt.

Nếu mục đích chỉ là quan sát rồi thả lại, bạn nên thả bọ về môi trường gần nơi bắt nhất, vào buổi tối mát. Không nên giữ quá lâu trong hộp chật nếu chưa chuẩn bị nơi nuôi thích hợp.

Những câu hỏi thường gặp về cách bắt bọ cánh cứng

Bắt bọ cánh cứng bằng tay không có bị cắn không?

Đa số các loài bọ sừng, bọ hoa khá hiền, ít chủ động cắn người. Tuy nhiên, chúng có thể bám rất chắc bằng chân và móng. Với các loài bọ kẹp kìm lớn, bạn nên cầm ở hai bên mép cánh cứng để tránh bị kẹp vào tay. Nếu chưa nhận dạng rõ loài, ưu tiên dùng hộp nhựa hoặc cốc để bắt thay vì dùng tay không.

Giờ nào trong ngày dễ tìm thấy bọ cánh cứng nhất?

Khung giờ dễ gặp bọ nhất thường là từ 19h30 đến 21h30 tối. Đây là lúc nhiều cá thể bắt đầu bay đi kiếm ăn, tìm nhựa cây, trái chín hoặc bị thu hút bởi ánh đèn. Sau mưa rào tối mùa hè, tỷ lệ gặp bọ thường tăng rõ rệt.

Bắt bọ cánh cứng ngoài tự nhiên có bị phạt không?

Nếu chỉ bắt các loài bọ cảnh thông thường tại vườn nhà hoặc khu vực dân cư, nhìn chung không phải là hành vi vi phạm. Tuy vậy, bạn tuyệt đối không nên săn bắt trái phép trong Vườn quốc gia, khu bảo tồn, hoặc thu bắt các loài quý hiếm thuộc danh mục cần bảo vệ, nhất là loài có tên trong Sách Đỏ.

Nên chọn bẫy mùi hay bẫy đèn?

Nếu bạn đã biết rõ khu vực bọ kiếm ăn, bẫy mùi bằng chuối lên men thường dễ làm và ít tốn thiết bị hơn. Nếu muốn khảo sát diện rộng vào đêm nóng ẩm, bẫy đèn cho khả năng thu hút tốt hơn. Người mới có thể kết hợp cả hai để tăng xác suất gặp bọ.

Làm sao để bắt bọ mà không gãy sừng, gãy chân?

Không bóp mạnh phần ngực và không nhét nhiều con vào chung một hộp nhỏ. Khi cầm trực tiếp, nên giữ nhẹ ở hai bên mép cánh cứng. Trong hộp đựng, cần có cành khô hoặc khăn giấy ẩm để bọ bám chân, tránh lăn qua lăn lại gây sứt sừng hoặc gãy móng vuốt.